|
علم اخلاق اسلامى ج : 3 ص : 457 فصل 106 دعا امّا دعا مغز عبادت است، و از اين رو در فضيلت آن آيات و اخبار بسيار وارد شده، و به سبب اشتهار آنها نيازى به ذكر آنها نيست. و دعاهائى كه از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمّه عليهم السّلام رسيده در كتب ادعيه مذكور است، و هيچ مطلبى از مطالب دنيا و آخرت نيست مگر اينكه دعاهائى درباره آنها وارد شده، و هر كه بخواهد مىتواند به آن كتابها رجوع كند. و براى هر دعا كنندهاى شرايط و آدابى است كه بايد آنها را مراعات كند تا دعايش مستجاب شود. و به فايده آن برسد، و نورانيّتى در نفس او پديد آيد، و آن شرايط عبارتند از: 1- براى دعاى خود اوقات و حالات شريف و مكانهاى متبرّك و داراى شرف و حرمت را انتخاب كند، 2 - و با طهارت دعا كند، 3 - و رو به قبله باشد، 4 - و دستهاى خود را بالا كند به نحوى كه زير بغل او نمايان شود، 5 - و آواز خود را بلند نكند بلكه ميان جهر و اخفات باشد، 6 - و در دعا از روى تكلّف سجع بكار نبرد و عبارت پردازى نكند، و در نهايت تضرّع و خشوع و خشيت باشد، 8 - و به اجابت دعاى خود اطمينان و يقين داشته باشد و در اميد خود صادق باشد، 9 - و در دعا اصرار و الحاح نمايد و سه بار تكرار كند، 10 - و دعا را با ذكر و ثنا و تمجيد او آغاز كند، [و بر پيغمبر و آل او صلوات فرستد]، 11 - و اينكه توبه كند و مظلمههاى بندگان كه بر گردن اوست ادا كند، 12 - و بتمام همّت و انديشه خود رو به خدا آورد و از غير او قطع اميد كند، كه اين سبب اجابت دعاست، 13 - و اينكه خوراك و پوشاك او از حلال باشد، و اين نيز از شرايط عمده است، 14 - و اينكه حاجت را نام برد، 15 - و در دعا ديگران را نيز شريك سازد، 16 - و هنگام دعا گريه كند، كه اين نيز از آداب عمده است، 17 - و اينكه دعا را تأخير نيندازد و پيش از احتياج دعا كند، 18 - و در حاجات خود بر غير خداى تعالى اعتماد نكند. امام صادق عليه السّلام فرمود: «آداب دعا را نگاهدار و بجا آور، و نظر كن كه را مىخوانى، و چگونه مىخوانى، و براى چه مىخوانى، و عظمت و كبرياى خدا را به خاطر آر، و در دل خود علم او را به آنچه در ضمير توست و اطّلاع او را بر اسرار خود و حق و باطلى را كه پوشانيدهاى مشاهده كن، و راه نجات و هلاك خود را بشناس، تا خدا را به چيزى كه هلاكت تو در آن است و تو گمان مىكنى كه نجات تو در آن است نخوانى، خداى تعالى مىفرمايد: وَ يَدعُ الإِنسانُ بِالشَّرِّ دُعاءَهُ بِالخَيرِ وَ كانَ الإِنسانُ عَجُولا 17: 11 (اسراء، 11) «و آدمى بدى را چون خواستن نيكى مىخواهد و انسان شتابزده است.» و بينديش كه آنچه از خدا مىخواهى چيست (مشروع است يا نه)، و به چه جهت (مشروع يا نامشروع) مىخواهى. و دعاى حقيقى اين است كه همه وجودت حقّ را اجابت كند، و خون خود را در راه مشاهده پروردگار بريزى، و از ميل و خواهش نفس بگذرى، و همه امور ظاهر و باطن را به خداوند واگذارى. و اگر شرط دعا را بجا نيارى پس منتظر اجابت مباش، كه او نهان و پنهانتر را مىداند، و شايد چيزى را طلب كنى كه او از نهان تو خلاف آن را مىداند. و بدان كه اگر خداوند ما را به دعا امر نفرموده بود و ما از روى خلوص دعا مىكرديم به فضل و كرم خود سؤال ما را اجابت مىكرد، پس چگونه خواهد بود در حالتى كه اجابت دعا را براى هر كه شرايط آن را بجا آورد ضمانت فرموده است. از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم درباره اسم اعظم خدا پرسيدند، فرمود: «همه نامهاى خدا عظيم است». پس قلب خود را از غير او خالى كن، و او را به هر نامى كه خواهى بخوان، و در حقيقت او را نامى عظيمتر از نام ديگر نيست، بلكه او خداى يگانه مقتدر است. و پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: «خدا دعا را از دل غافل [از ياد خدا] اجابت نمىكند». پس هر گاه آنچه را از شرايط دعا ذكر كردم بجا آورى، و دل خود را براى او خالص كردى، بشارت باد تو را [به اجابت دعا] به يكى از سه چيز: يا آنچه خواهى بىتأخير به تو خواهد داد، و يا افضل از آن را براى تو ذخيره خواهد كرد [تا در قيامت به تو برساند]، و يا بلاهاى بزرگ را كه اگر به تو مىرسيد هلاك مىشدى از تو مىگرداند»«». از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدند: «چرا ما دعا مىكنيم و به اجابت نمىرسد؟ فرمود: براى اينكه شما كسى را كه نمىشناسيد مىخوانيد، و از كسى كه او را در نمىيابيد سؤال مىكنيد، و حال آنكه بيچارگى و درماندگى عين دين است، و كثرت دعا با وجود كورى از خدا نشانه خوارى و زبونى است، زيرا كسى كه ذلّت نفس و قلب و نهان خود را كه تحت قدرت خداست نشناسد، بر خدا بواسطه سؤال حكم مىكند، و مىپندارد كه سؤال او دعاست، و حكم بر خداوند گستاخى بر خداى تعالى است . »
|
|
[ Home ] [ Feedback ] [ Contents ] [ Search ] Copyright © 2001
Amuzesh
|